…سایه‌های درازِ بعد از طلوع، خطوط افقی نقاشی را مؤکد کرده‌اند، بر سیاهیِ آن افزوده‌اند و پشت پنجره‌های نیم‌گشوده و درهای نیمه‌باز نیز جز سیاهی به چشم نمی‌آید...


منتشر شده در: دوهفته نامه طراح امروز / شماره ۲۸، نیمه اول آبان ماه ۱۳۹۶ ، مکث ، صفحه ۱۴

به قلم: رضا رحمتی‌راد


ادوارد هاپر (۱۸۸۲-۱۹۶۷) هنرمند واقع‌گرای آمریکایی در نقاشی‌های منحصربه‌فردش، وجهی کمتردیده‌شده از محیط شهرهای بزرگ را به تصویر کشیده که در آن‌ها هیچ نشانی از جنب‌‎وجوش و فعالیت و هیچ اثری از شلوغی و جمعیت نیست. فضاهای آخرالزمانیِ کارهای او، انگار پس از فاجعه‌ای عظیم، خالی از سکنه مانده‌اند و تک‌وتوک افراد بازمانده، جز چهره‌هایی مسخ‌شده نیستند که یا خیره به چشم‌انداز می‌نگرند و در آن چیزی جز ویرانی نمی‌بینند، یا سر در گریبان فروبرده‌اند و غرق در تنهایی خود شده‌اند. هاپر ما را در ساعاتی از روز یا شب به خلوت معماییِ این شهرها می‌برد که سکوت بر همه‌جا سایه افکنده و همه‌چیز در وضع غریب گرگ‌ومیش، «در آستانۀ فصلی سرد»، در شکلی از تعطیلی و بن‌بست قرار گرفته و از همه بدتر، این‌که گویی اوضاع تا همیشه بدین منوال ادامه خواهد داشت.

صبح زودِ آخر هفته «Early Sunday Morning» نقاشیِ هاپر در سال ۱۹۳۰، نمای تخت و سنگین ساختمانی دوطبقه است که کل فضای بوم را پُر کرده و فقط نوار بسیار باریکی از آسمانی بی‌رمق بالای آن پیداست. سایه‌های درازِ بعد از طلوع، خطوط افقی نقاشی را مؤکد کرده‌اند، بر سیاهیِ آن افزوده‌اند و پشت پنجره‌های نیم‌گشوده و درهای نیمه‌باز نیز جز سیاهی به چشم نمی‌آید. گویی همه‌چیز در این نقاشی به گِل نشسته و ته‌نشین شده، و این طلوع آخر هفته، ته‌ماندۀ شبی ابدی‌ست که سَرِ ماندن دارد و فضای شهر را تسخیر کرده است. نوشته‌های محو و شیشه‌های دودگرفتۀ ویترین مغازه‌ها، نشان می‌دهند که احتمالاً این تعطیلیِ آخر هفته، که در عنوان نقاشی آمده، از مدت‌ها پیش آغاز شده و همچنان ادامه خواهد داشت. هاپر این‌گونه با نمایش یک موقعیت زمانی و مکانی خاص، یک وضعیت کلی را برای مخاطب خویش ترسیم کرده و تنهاییِ به‌جا مانده از نقاشی‌هایش پیشگویی وضعیت ما در شهرهای امروز است.

.

منتشر شده در: دوهفته نامه طراح امروز / شماره ۲۸، نیمه اول آبان ماه ۱۳۹۶ ، مکث ، صفحه ۱۴

به قلم: رضا رحمتی‌راد

 

کپی‌رایت این مطلب متعلق به «دوهفته نامه طراح امروز» می‌باشد. لذا بازنشر آن در نشریات و فضای وب (وب‌سایت‌ها یا شبکه‌های اجتماعی) با هر شکل و عنوان، فقط با پذیرش کتبی شرایط گروه رسانه‌ای طراح در ثبت مرجع و ماخذ امکان‌پذیر است.